Liste

Geçen günlerde bir hasta yakınının uyarısı ile, skolyoz (ya da herhangi benzer omurga) ameliyatları sonrası seyir ve rehabilitasyon konusunda yeterli bilgilendirme bulunmadığını fark ettim. Aslında bu konuda bir hastam ile yaptığım bir söyleşi internette mevcut (https://www.youtube.com/watch?v=Xru58ZLdfZ0) ve çok olumlu geri dönüşler alıyorum ama yine de bu kez yazılı olarak tekrar özetlemek istedim.

 

Genel şemamız şöyle;

  • Ameliyat günü: Hasta ameliyattan odasına (ya da az bir olasılıkla yoğun bakım ünitesine) çıkar. Öncelik ağrı kontrolü ve hastanın rahat ettirilmesidir. Yatak içi hareketlerine izin verilir, hatta özendirilir.
    • Günün önceliği: Ağrı kontrolü
  • Sonraki ilk gün: Hasta artık yatağında nispeten rahattır ve kendine gelmiştir. Yataktan çıkarılıp ayakta durma ve birkaç adım yürüyerek oturma egzersizleri yapılır.
    • Günün önceliği: Yataktan çıkma
  • 2. gün: Artık hasta yataktan çıkıp (yardımla) en azından oda içinde gezinecek durumdadır. Genellikle drenleri ve idrar kateteri (sonda) çekilir. Hasta koridorda gezmeyi arttırır ve tuvaleti kullanır.
    • Günün önceliği: Tuvalete gitme
  • 3. gün: Hastanın pansumanı (ciddi bir sorun yok ise) açık bırakılır. Ağrısı (makul ölçülerde) kontrol altında ise hastaneden eve gider. Şehir dışından gelen hastalarımızın 2 gün daha şehirde kalmalarını öneririz ama mutlak bir zorunluluk değildir.
    • Günün önceliği: Ağrı kontrolü, hareketlenme, eve dönme
  • 4. gün: Hastamız evinde (ya da çıkmamışsa hastanede) duş şeklinde banyo yapar. Yaranın üzerinden su akıtılmasında bir mahsur yoktur, ancak yaranın üçüncü haftanın sonuna dek suya sokulmamasını öneririz.
    • Günün önceliği: Banyo
  • Sonraki 2-3 hafta: Hasta evde hareketliliğini giderek arttırır, kısıtlı ve kontrollü olarak ev dışında gezer.
    • Öncelik: Hareketlenme, form tutma
  • 3. hafta ile 6-8. hafta arası: Ağrı büyük ölçüde rahatlamıştır. Hasta daha serbest olarak dışarı çıkar. Okula dönmesi gerekiyorsa dördüncü haftanın sonundan itibaren dönebilir.
    • Öncelik: Normal hayata geri dönme
  • 2. aydan sonra: Ağrı sorunu kalmamış olması beklenir. Normal günlük aktivitede herhangi bir kısıtlanma getirilmez, mümkün olduğu kadar aktif olmak özendirilir. Yalnızca sportif ve benzeri aktiviteler kısıtlanır.
    • Öncelik: Normal günlük hayat, kısıtlı spor
    • Spor programı:
      • İlk 3 ay: Sınırsız yürüme, üçüncü haftadan sonra serinleme amaçlı (sakin) suya girme (istenirse), hafif ağırlık çalışma
      • 3-6 ay arası: Sınırsız yürüme, bireysel koşular (hafif tempo), sınırsız yüzme, hafif ağırlık çalışma
      • 6-12 ay arası: Sınırsız yüzme, koşma, yüzme, bisiklete binme, ağırlık çalışma. Hafif ve sakin düzeyde bireysel sporlar (tenis, kayak, vb.)
  • 1. yıl sonu: Hastanın son rutin kontrolü yapılır (röntgen dahil). Herhangi bir sorun yok ise tüm aktivitelerinde serbest bırakılır. Genelde herhangi bir kısıtlama getirmeyi sevmiyorum ama, yine bazı sporların yapılmamasını öneriyorum.
    • Öncelik: Tümüyle normal hayat
      • İstisnalar dışında kısıtsız spor
      • Kısıtsız sosyal ve iş hayatı
      • İstendiği taktirde gebelik ve sonrasında doğum (ilk sene içinde gebe kalınmamasını öneriyorum).
    • İstisnalar:
      • Çok yüksek enerjili ve hızlı sporlar/aktiviteler (buz hokeyi, döğüş sporları, vb.)
      • Profesyonel düzeyde takım sporları (profesyonel futbol, basketbol, hentbol, vb.)
  • Sonrası: Hasta gevşek olarak, kendi isteğine göre (bir sorun hissederse) kontrol yaptırır. Rutin kontrol önerilmez.

 

Son olarak birkaç konunun altını çizmek isterim:

  1. Bu şema benim kendi şemam, başka hekimler değişik programlar önerebilir. O iyidir bu kötüdür diye karşılaştırılması muhtemelen doğru değildir.
  2. Verdiğim şema ortalama bir şemadır, hasta özelliklerine göre değişir. Örneğin:
    • Hasta yaşı önemli, hasta ne kadar genç ise bu program içinde o kadar hızlı ilerler. Aksine, yaş ne kadar ileri ise o kadar yavaş ilerler. Mesela çocuklarda ağrı genellikle 3-4 haftada tümüyle ortadan kalkıyor, erişkinlerde ise 3 ila 6 ayı bulabiliyor.
    • Hastanın ameliyata gelmeden önceki form durumu da önemli. Günlük aktivitesi kısıtlanmamış ve daha iyisi, aktif egzersiz yapan hastalar çok daha hızlı iyileşiyorlar. Buna karşın, aktivitesi çok kısıtlı, yürümesi çok azalmış hastalarda normal hayata kısıtsız geri dönme 6 ayı hatta bazen 1 yılı bulabilir.

 

Çok uzun bir yazı oldu, kusura bakmayın. Merak edilenlere bir nebze de olsa açıklık getirebildiğimi umuyorum.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

  Blog Yazıları

Aralık 24th, 2015

Tüketici hakları 2: Sizce hata kimde?

Bugün bir önceki yazıma gelen tepkiler ışığında; o yazıda bahsettiğim sağlık hizmetleri ile tüketici hakları arasında olabileceğini düşündüğüm kazan-kazan ilişkisini […]

Aralık 18th, 2015

Hasta hakları tüketici hakları kapsamına girmeli mi?

Bugün de nispeten tartışmalı bir konu üzerinde görüşlerimi sizlerle paylaşmak istiyorum. Muhtemelen hepimiz biliyoruz, ülkemizde ve uygar dünyanın her yerinde, […]

Aralık 10th, 2015

Bir “omurga merkezi” neden gerekli?

Bugün de omurga cerrahisinin, hastalarımıza en yüksek güvenlik ve etkinliğin sağlanması üzerine kurulu bir örgütlenmesinin nasıl olabileceği konusunu tartışmak istiyorum… […]

Kasım 2nd, 2015

Omurga ameliyatları kimler tarafından yapılmalı, kimler tarafından yapılmamalı?

Bugün özellikle ülkemizde yıllardır devam eden bir tartışmayı sizlerle paylaşmak istiyorum. Büyük soru şu: Omurga cerrahisi kimler tarafından yapılmalı? Aslında […]

Kasım 2nd, 2015

Skolyozu olan kızım Tenis oynayabilir mi? Hangi sporları yapamaz?

Bugün birkaç gün önce gördüğüm bir hastamın bana hatırlattığı bir konu üzerine yazmak istiyorum. Daha önce de skolyoz ile ilintili […]

Kasım 2nd, 2015

Okul çantaları: Skolyozla ilgileri var mı?

Bugün izninizle her yıl okullar açılınca yinelenen bir tartışma konusu üzerinde yazmak istiyorum. Okul çantası skolyoza ya da başka omurga […]

Ekim 23rd, 2015

40 dereceyi geçen her skolyoz mutlaka ameliyat edilmeli mi?

Skolyoz konusunda yaratılmış efsanelerden bir diğeri: “İlerlemiş ve belli bir dereceyi geçmiş skolyozlar mutlaka hemen ameliyat edilmelidir.” “Mutlaka ve hemen” […]

Ekim 23rd, 2015

Skolyoz ameliyatı bana verilmiş bir ceza mı?

“Skolyoz ameliyatları ileri derecede risklidir, ameliyat olmamak için ne gerekiyorsa yapılmalı.” diyorlar. Bu kesinlikle yanlış! Skolyoz ameliyatları hafife alınmaması gereken […]

Ekim 23rd, 2015

Ani başlayan çok şiddetli bel ağrım var, tutuldum kaldım. Ne yapmalıyım?

Bugün bel ağrıları ve olası nedenleri, tedavileri ve bel ağrıları konusunda yanlış bilinenlere değinmek istiyorum. Ani başlayan şiddetli bel ağrıları, […]

Ekim 23rd, 2015

Bel fıtığı “başlangıcı” teşhisi aldım, ne yapmalıyım?

Bugün “Bel Fıtığı Başlangıcı” konusunu incelemek istiyorum. Öncelikle, Bel Fıtığı nedir? Bel fıtığı, bel bölgesindeki omur kemikleri arasında yer alan […]